HT: Europa vindt zijn plaats in de wereldeconomie p 74 nr 3 & 4
3, Het verschil tussen gewilde en ongewilde gevolgen aantonen.
De mongolen voerden oorlog in het handelssysteem van die tijd. Aan de centrale route was Bagdad een grote en belangrijke stad, maar na de verovering van de Mongolen heerste er onrust in de buurt. Handelaars kozen dus liever voor de zuidelijke route waardoor Caïro en de rode zee belangrijker werden. Na de rooftochten van de Mongolen was er vrede, en werd de noordelijke handelsroute veiliger.
4, Grote veranderingen op lange termijn herkennen.
Rond 1000 was er een klimaatsverandering. Daardoor was er een overvloed aan voedsel en steeg de populatie. Hierdoor was er een overschot aan werkkrachten en voedsel. Daarbovenop was er nog een vrede. Er werd dus heel veel aan handel gedaan. Brugge en de jaarmarkten van champagne werden dus hele belangrijke handelscentra.