EXTREME KOUDE IN EUROPA ZORGT VOOR ONDERMAATSE LUCHTKWALITEIT
België ligt onder een gevaarlijke wintersmog van onder andere fijn stof, een van de schadelijkste vormen van luchtvervuiling.
De Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu drukt in een alarmbericht ouderen, jongeren en kwetsbare burgers op het hart om ook vandaag geen uitzonderlijke fysieke activiteiten te ondernemen. Zo is bijvoorbeeld joggen uit den boze. De boosdoener? De extreme koude in grote delen van Europa.
De Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (IRCEL) heeft het afgelopen weekend veel te hoge concentraties van fijn stof opgetekend in verschillende meetstations in het land. Fijn stof bestaat uit in de lucht zwevende deeltjes kleiner dan 10 micrometer.
Ze zijn erg schadelijk voor de gezondheid. Op een schaal van 1 (uitstekend) tot 10 (verschrikkelijk slecht) varieerde de Bel ATMO-luchtkwaliteitsindex zaterdag van 7 (ondermaats) in Brussel tot 8 (slecht) in Antwerpen, Gent en Luik en zelfs 10 (verschrikkelijk slecht) in en rond Charleroi. Hetzelfde scenario tekende zich gisteren af. Naarmate de namiddag vorderde, werd de situatie wel beter in Wallonië. Vrijdag varieerde de index tussen 7 en 8.
De Bel ATMO-luchtkwaliteitsindex verrekent de concentraties van verschillende verontreinigende stoffen in de omgevingslucht (stikstofdioxide, zwaveldioxide, fijn stof en ozon) via de luchtmeetnetten van de drie gewesten tot één representatief cijfer.
De stations die afgelopen weekeinde de smerigste wintersmog meldden, waren Marchienne-Au-Pont, Jemeppe, Walshoutem, Charleroi en Aarschot.
Ook werden er verhoogde concentraties stikstofoxide, koolstofmonoxide en benzeen geregistreerd.
Voor de komende dagen waarschuwt de IRCEL voor aanhoudend verhoogde luchtverontreiniging.
Een hogedrukgebied met centrum over het noorden van de Britse Eilanden stuurt koude, droge en stabiele continentale lucht naar onze streken, luidt het. Hierdoor wordt sterk vervuilde lucht aangevoerd vanuit Oost-Europa die samen met de lokaal geproduceerde vervuiling ook de volgende dagen voor een ondermaatse luchtkwaliteit zal zorgen.
Mensen die bijzonder gevoelig zijn voor luchtvervuiling, zoals jonge kinderen, ouderen, personen met rokerslong en astma plus mensen met hart- en vaatziekte doen beter geen fysieke inspanningen. Joggen is erg onverstandig. Ook binnenshuis kunnen concentraties van fijn stof hoog oplopen, precies omdat ze zo klein zijn en overal binnendringen. De Ircel vraagt de burger ook om zoveel mogelijk verplaatsingen te voet of met de fiets af te leggen en zo weinig mogelijk energie te verbruiken bij de verwarming van huizen en andere gebouwen.
Wintersmog bestaat hoofdzakelijk uit fijn stof en zwaveldioxide (SO2) en komt voor bij een hoge luchtdruk met helder winterweer en een zwakke tot matige oostelijke wind. De wind voert lucht met veel zwaveldioxide en fijn stof aan uit Oost-Europa.
Wintersmog verdwijnt wanneer het mooie winterweer omslaat bij dooi, regen of harde wind. Belangrijkste bron van wintersmog is het gebruik van steen- en bruinkool in industrie en elektriciteitscentrales in Oost-Europa.
Probleem is dat de kleine zwevende deeltjes van fijn stof diep in de longen kunnen belanden. Naar schatting overlijden jaarlijks tot 13.000 Belgen vroegtijdig aan de effecten van het inademen van fijn stof. Het leidt ook een toename van luchtwegklachten, hoesten, benauwdheid, verminderde longfunctie, meer ziekenhuisopnames en mogelijk ook aderverkalking. Europa heeft vorig jaar richtlijnen uitgevaardigd die de grenswaarden voor fijn stof vastleggen. Sinds begin dit jaar zijn er twee normen van toepassing.
Er is een jaargrenswaarde van 40 microgram fijn stof per kubieke meter en een daggrenswaarde van 50 µg die niet meer dan 35 dagen per jaar overschreden mag worden.
Vanaf 2010 worden die normen nog verstrengd tot een jaargrenswaarde van 20 microgram en mag de daggrenswaarde nog slechts zeven keer per jaar overschreden worden.
België, als meest vervuilde land in Europa, haalt die richtlijnen bijlange niet. Afgelopen weekeinde bleef enkel het meldpunt in Vielsalm onder de Europese daggrenswaarde.
Einde vorig jaar kondigden federale minister van Leefmilieu Bruno Tobback (sp.a) en zijn Vlaamse collega Kris Peeters (CD&V) alvast een gezamenlijk actieplan aan tegen fijn stof.
Het blijft trouwens de komende dagen berekoud in West-, Midden- en Oost-Europa.